తెలంగాణ ప్రజల హక్కులు, బాధలు, ఆకాంక్షలకు తన కలంతో, గళంతో ప్రతిధ్వనిగా నిలిచిన ప్రజాకవి కాళోజీ నారాయణరావు. సెప్టెంబర్ 9న కాళోజీ జయంతిని తెలంగాణ భాషా దినోత్సవంగా నిర్వహిస్తూ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆయనకు ఘన నివాళులు అర్పిస్తోంది. ప్రజల సమస్యలను తన సమస్యలుగా భావించి, అన్యాయం, అక్రమం, దౌర్జన్యాలకు వ్యతిరేకంగా నిరంతరం ప్రశ్నించిన కాళోజీ సాహిత్య ప్రస్థానం తెలంగాణ చరిత్రలో ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించుకుంది.కాళోజీ నారాయణరావు 1914 సెప్టెంబర్ 9న అప్పటి వరంగల్ జిల్లా మడికొండ గ్రామంలో జన్మించారు. చిన్ననాటి నుంచే భాషలు, సాహిత్యంపై ఆసక్తి పెంచుకున్న ఆయన తెలుగు మాత్రమే కాకుండా ఉర్దూ, పార్శీ, మరాఠీ, ఇంగ్లిష్ భాషల్లోనూ ప్రావీణ్యం సంపాదించారు. సమాజంలో చోటుచేసుకునే పరిణామాలను నిశితంగా పరిశీలిస్తూ వాటిపై తనదైన శైలిలో స్పందించడం కాళోజీ ప్రత్యేకత.
అన్యాయాలు, అక్రమాలు, దౌర్జన్యాలు ఎక్కడ జరిగినా ఆయన మౌనంగా ఉండేవారు కాదు. తన కవిత్వం ద్వారా ప్రజల్లో చైతన్యం తీసుకురావడానికి ప్రయత్నించారు. ముఖ్యంగా తెలంగాణలో పేద ప్రజల దైన్యాన్ని, అధికారుల నిరంకుశ వైఖరిని చూసి తీవ్రంగా స్పందించారు. నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా సాగిన ప్రజా ఉద్యమాల్లో ధైర్యంగా పాల్గొన్న కాళోజీ.. ప్రజలకు బాధ్యతాయుతమైన పాలన అందాలని కోరుకున్నారు.‘బాధ్యత లేని ప్రభుత్వాలు, ప్రభుత్వ భటులు పెట్టే బాధలు చాలింక.. బాధ్యతగల పరిపాలన లేక బతికిన బతుకులు చాలింక’ అంటూ తన రచనల ద్వారా ప్రజల ఆకాంక్షలను ప్రతిబింబించారు. లాఠీదెబ్బలకు, నిర్బంధాలకు భయపడకుండా మాతృదేశం కోసం పోరాడాలని ఆయన తన కవిత్వంలో పిలుపునిచ్చారు.
స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత కూడా కాళోజీ తన పోరాటాన్ని ఆపలేదు. దేశానికి స్వరాజ్యం వచ్చినా ప్రజలకు సురాజ్యం రావాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన భావించారు. పాలకుల తీరును, సమాజంలోని లోపాలను ప్రశ్నిస్తూ తన రచనలను కొనసాగించారు. అందుకే ఆయన గొడవ కేవలం వ్యక్తిగత గొడవ కాదు.. అది ప్రజల గొడవగా మారింది.కాళోజీ రచనల్లో **‘నా గొడవ’**కు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఈ రచన తొలి ముద్రణ 1953 జనవరి 12న అలంపూర్ సభలో ఆవిష్కరించబడింది. తెలంగాణ సమస్యలతో పాటు విస్తృత సామాజిక, రాజకీయ అంశాలను తనదైన వ్యంగ్య, ప్రశ్నించే శైలిలో కాళోజీ ఇందులో ప్రస్తావించారు. ‘నా భారతదేశ యాత్ర’, ‘తుది విజయం మనది నిజం’, ‘జీవన గీత’ తదితర రచనలు కూడా ఆయన సాహిత్య ప్రతిభకు నిదర్శనంగా నిలిచాయి.
కాళోజీని భారత ప్రభుత్వం 1972లో స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడిగా గుర్తించి తామ్రపత్రంతో సత్కరించింది. కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి గౌరవ డాక్టరేట్ కూడా అందుకున్నారు. ‘పుట్టుక నీది, చావు నీది, బతుకంతా దేశానిది’ అనే భావనతో జీవించిన కాళోజీ.. తన జీవితాన్ని ప్రజా చైతన్యానికి అంకితం చేశారు.కాళోజీ 89వ ఏట అనారోగ్య కారణాలతో నిమ్స్ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ 2002 నవంబర్ 13న కన్నుమూశారు. భౌతికంగా ఆయన మన మధ్య లేకపోయినా.. ప్రజల పక్షాన నిలబడే ధైర్యం, అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించే స్ఫూర్తి, తెలుగు భాషపై ఆయనకున్న అభిమానం నేటికీ సజీవంగానే ఉన్నాయి.
కాళోజీ జయంతిని తెలంగాణ భాషా దినోత్సవంగా నిర్వహించడం ద్వారా ఆయన సాహిత్య, సామాజిక సేవలను స్మరించుకుంటున్నారు. ప్రజల గొంతుకగా నిలిచిన ప్రజాకవి కాళోజీ నారాయణరావుకు ఈ సందర్భంగా ఘన నివాళులు అర్పిద్దాం.
