రూ.2,000కు పైబడిన కొన్ని యూపీఐ మర్చంట్ లావాదేవీలపై ప్రతిపాదించిన 0.4 శాతం మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ (MDR)పై సుప్రీంకోర్టు కీలక ప్రశ్నలు లేవనెత్తింది. ఈ ఛార్జీకి చట్టబద్ధమైన ప్రాతిపదిక ఏమిటి? వసూలయ్యే మొత్తం ఎవరికి, ఏ విధంగా పంపిణీ అవుతుంది? ఈ రుసుము విధింపు వెనుక ఉన్న విధానం ఏమిటి? వంటి అంశాలపై కేంద్ర ప్రభుత్వం, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI), నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI) నుంచి వివరణ కోరింది.అడ్వకేట్ అంజన్ దత్తా దాఖలు చేసిన ప్రజాప్రయోజన వ్యాజ్యంపై సోమవారం విచారణ చేపట్టిన ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ సూర్యకాంత్, జస్టిస్ జాయ్మాల్య బాగ్చీ, జస్టిస్ వి.మోహనతో కూడిన ధర్మాసనం.. కొత్త MDR విధానంపై వెంటనే మధ్యంతర స్టే ఇచ్చేందుకు నిరాకరించింది. సంబంధిత పక్షాల నుంచి అఫిడవిట్లు, సమాధానాలు వచ్చిన తర్వాత అంశాన్ని మరింత సమగ్రంగా పరిశీలిస్తామని స్పష్టం చేసింది.
అక్టోబర్ 15 నుంచి కొత్త MDR విధానం
కేంద్రం ప్రకటించిన కొత్త విధానం ప్రకారం.. అక్టోబర్ 15, 2026 నుంచి సాధారణ Person-to-Merchant (P2M) యూపీఐ లావాదేవీల్లో రూ.2,000కు మించిన మొత్తాలపై 0.4 శాతం MDR వర్తిస్తుంది. ఒక్కో లావాదేవీకి గరిష్ఠంగా రూ.300గా పరిమితి విధించారు. రూ.75,000 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ విలువైన లావాదేవీల వద్ద ఈ గరిష్ఠ పరిమితి వర్తిస్తుంది.అయితే ఈ ఛార్జీ సాధారణ వ్యక్తి మరో వ్యక్తికి చేసే UPI బదిలీలకు (P2P) వర్తించదు. రూ.2,000 వరకు జరిగే చిన్న P2M చెల్లింపులకు కూడా సాధారణ MDR ఉండదు. అలాగే నెలకు UPI ద్వారా రూ.1 లక్ష వరకు కలెక్షన్లు పొందే చిన్న వ్యాపారులకు MDR నుంచి మినహాయింపు కొనసాగుతుందని నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి.కొన్ని కీలక, తక్కువ మార్జిన్ రంగాలకు ప్రత్యేక రేట్లను నిర్ణయించారు. రైల్వేలు, టెలికాం, ఇన్సూరెన్స్, ఇంధనం, వ్యవసాయ ఇన్పుట్స్ వంటి విభాగాల్లో రూ.2,000కు పైబడిన లావాదేవీలకు రూ.5 ఫ్లాట్ MDRగా నిర్ణయించారు. మ్యూచువల్ ఫండ్స్, సెక్యూరిటీస్, స్టాక్ బ్రోకర్లు, డీలర్లకు సంబంధించిన కొన్ని లావాదేవీలకు 0.02 శాతం రేటు నిర్ణయించినట్లు అధికారికంగా ప్రకటించిన ఫ్రేమ్వర్క్పై నివేదికలు వెల్లడించాయి.
ఛార్జీ ఎవరు చెల్లించాలి?
MDR అనేది సాధారణంగా డిజిటల్ చెల్లింపు స్వీకరించే మర్చంట్పై పడే ప్రాసెసింగ్ ఛార్జీ. ప్రస్తుతం ప్రకటించిన విధానంలో సాధారణ వినియోగదారుడి బ్యాంక్ ఖాతా నుంచి 0.4 శాతం నేరుగా కట్ చేయాలని చెప్పలేదు. అయితే ఈ ఖర్చు భవిష్యత్తులో వ్యాపారుల ధరల విధానంపై ప్రభావం చూపుతుందా అనే అంశంపై చర్చ కొనసాగుతోంది.
సుప్రీంకోర్టులో ఏం సవాల్ చేశారు?
అడ్వకేట్ అంజన్ దత్తా దాఖలు చేసిన పిల్లో కొత్త MDR విధానానికి చట్టబద్ధమైన ఆధారం, పారదర్శకత, తగిన నియంత్రణలు, ప్రజా సంప్రదింపుల అంశాలను ప్రశ్నించారు. సెప్టెంబర్ 14న కేంద్రం జారీ చేసిన నోటిఫికేషన్, సెప్టెంబర్ 15న ప్రకటించిన MDR ఫ్రేమ్వర్క్ను రద్దు చేయాలని లేదా నిలిపివేయాలని పిటిషన్లో కోరినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.ఈ పిటిషన్పై విచారణ సందర్భంగా సుప్రీంకోర్టు కేంద్రం, RBI, NPCI నుంచి వివరణ కోరింది. అయితే ప్రస్తుతానికి కొత్త విధానంపై స్టే లేకపోవడంతో, న్యాయపరమైన తదుపరి ఆదేశాలు రాకపోతే అక్టోబర్ 15 నుంచి ప్రకటించిన MDR విధానం అమల్లోకి వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఈ వ్యవహారంపై సంబంధిత సంస్థల అఫిడవిట్లు దాఖలైన తర్వాత సుప్రీంకోర్టు తదుపరి విచారణ చేపట్టనుంది.
