భారత స్వాతంత్య్రానంతర రాజకీయ చరిత్రలో నిరాడంబరత, నిజాయితీ, అంకితభావానికి ప్రతీకగా నిలిచిన మహానేత లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి. అక్టోబర్ 2న మహాత్మా గాంధీ జయంతితో పాటు శాస్త్రి జయంతిని కూడా దేశవ్యాప్తంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా ఆయన దేశానికి అందించిన సేవలను, ఆయన జీవితంలోని ముఖ్య ఘట్టాలను దేశ ప్రజలు స్మరించుకుంటున్నారు.లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి 1904 అక్టోబర్ 2న ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మొఘల్‌సరాయ్‌లో జన్మించారు. చిన్ననాటి నుంచే దేశభక్తి భావాలతో పెరిగిన ఆయన.. మహాత్మా గాంధీ పిలుపుతో స్వాతంత్య్ర ఉద్యమం వైపు ఆకర్షితులయ్యారు. స్వాతంత్య్ర పోరాటంలో పాల్గొన్నందుకు పలుమార్లు బ్రిటిష్ పాలకుల జైలు శిక్షను ఎదుర్కొన్నారు. అనంతరం వారణాసిలోని కాశీ విద్యాపీఠంలో విద్యాభ్యాసం పూర్తి చేసి ‘శాస్త్రి’ అనే బిరుదును పొందారు. ఆ తర్వాత అదే పేరు ఆయన పేరులో భాగమైంది.
స్వాతంత్య్రం అనంతరం శాస్త్రి ఉత్తరప్రదేశ్ రాజకీయాల్లో కీలకంగా పనిచేశారు. అనంతరం కేంద్ర రాజకీయాల్లోకి వచ్చి జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ మంత్రివర్గంలో రైల్వే, రవాణా, వాణిజ్య-పరిశ్రమలు, హోంశాఖ వంటి పలు కీలక శాఖలను నిర్వహించారు.రైల్వే మంత్రిగా ఉన్న సమయంలో జరిగిన ఘోర రైలు ప్రమాదానికి నైతిక బాధ్యత వహిస్తూ ఆయన మంత్రి పదవికి రాజీనామా చేశారు. ప్రత్యక్షంగా తనకు సంబంధం లేకపోయినప్పటికీ నైతిక బాధ్యత తీసుకోవడం అప్పట్లో దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది. ప్రజాస్వామ్యంలో పదవికంటే జవాబుదారీతనానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చిన నాయకుడిగా శాస్త్రి గుర్తింపు పొందారు.1964లో జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ మరణం అనంతరం లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి భారతదేశ రెండో ప్రధానమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఆయన ప్రధానమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో దేశం ఆహార కొరతతో పాటు సరిహద్దు భద్రతా సవాళ్లను ఎదుర్కొంది.1965లో భారత్-పాకిస్థాన్ యుద్ధం సమయంలో శాస్త్రి దేశానికి నాయకత్వం వహించారు. దేశ రక్షణలో సైనికుల పాత్రతో పాటు ఆహార భద్రతలో రైతుల ప్రాధాన్యతను గుర్తిస్తూ ఆయన ఇచ్చిన ‘జై జవాన్.. జై కిసాన్’ నినాదం దేశవ్యాప్తంగా విశేష ప్రాచుర్యం పొందింది. సైన్యాన్ని ప్రోత్సహించడంతో పాటు వ్యవసాయ ఉత్పత్తిని పెంచి దేశాన్ని ఆహార స్వయంసమృద్ధి దిశగా తీసుకెళ్లేందుకు ఆయన చర్యలు చేపట్టారు.1965 యుద్ధం అనంతరం భారత్-పాకిస్థాన్ మధ్య శాంతి ప్రయత్నాల్లో భాగంగా సోవియట్ యూనియన్‌లోని తాష్కెంట్‌లో చర్చలు జరిగాయి. 1966 జనవరి 10న లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి, పాకిస్థాన్ అధ్యక్షుడు ఆయూబ్ ఖాన్ తాష్కెంట్ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశారు.అయితే ఆ ఒప్పందం జరిగిన మరుసటి రోజే, 1966 జనవరి 11న లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి తాష్కెంట్‌లో కన్నుమూశారు. ఆయన వయసు 61 సంవత్సరాలు.
ప్రధానమంత్రిగా తక్కువ కాలమే పనిచేసినప్పటికీ.. శాస్త్రి తన నిరాడంబరత, నిజాయితీ, బాధ్యతాయుతమైన రాజకీయ వ్యవహారశైలి, సంక్షోభ సమయంలో చూపిన నాయకత్వంతో భారత రాజకీయ చరిత్రలో ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించారు. ఆయన ఇచ్చిన ‘జై జవాన్.. జై కిసాన్’ నినాదం నేటికీ దేశ ప్రజల మనసుల్లో చిరస్థాయిగా నిలిచింది.
